Weblog
Weblog

Wetswijziging: van VAR naar wet DBA

15 mrt. 2016
Naar overzicht

Waarom wordt de VAR eigenlijk vervangen?

Het kabinet wil van de verklaring arbeidsrelatie (VAR) af vanwege een aantal redenen:

  • Schijnzelfstandigheid. Per jaar worden er ruim 500.000 verklaringen afgegeven door de Belastingdienst. In de praktijk blijkt vaak dat de VAR onterecht is afgegeven en er eigenlijk sprake is van schijnzelfstandigheid. Dit houdt in dat de opdrachtgever een zzp’er inhuurt als ondernemer en daardoor geen loonheffingen en sociale premies hoeft te betalen, terwijl de zzp’er feitelijk gezien als werknemer werkt. De Belastingdienst loopt dan ook miljoenen mis door schijnconstructies.
  • Belemmering wetshandhaving. De VAR vrijwaart opdrachtgevers voor het achteraf betalen van loonheffingen. De Belastingdienst kan hier alleen iets aan doen als er sprake is van kwade trouw en dit is vrijwel onmogelijk om aan te tonen. De huidige VAR is door deze opzet en door het grote aantal verstrekte verklaringen niet meer effectief te controleren.
  • Balans verantwoordelijkheden. Bij de VAR lag het risico voornamelijk bij de zzp’er. Het kabinet wil met de wet DBA de verantwoordelijkheid en risico’s rondom de inhuur van zzp’ers meer bij de opdrachtgever én de zzp-er samen leggen.

Wat houdt de wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties (DBA) precies in?

De wet DBA houdt in dat de VAR vervangen wordt door modelovereenkomsten. Dit betekent dat wanneer een opdrachtgever een zzp’er inhuurt, zij vooraf een overeenkomst kunnen sluiten waarin de relatie tussen beiden zodanig wordt ingericht, dat er geen sprake is van een arbeidsrelatie.

De Belastingdienst zal achteraf gaan controleren of er conform de modelovereenkomst wordt gewerkt. Als dit het geval is, hebben beide partijen de zekerheid dat de relatie tussen de opdrachtgever en de zzp’er niet als dienstbetrekking zal worden beoordeeld. Als de regels uit de overeenkomst niet goed worden nageleefd en er sprake blijkt te zijn van schijnzelfstandigheid, kan dit resulteren in hoge naheffingen en boetes voor opdrachtgevers én zzp’ers.

Wanneer gaat de wet DBA in en is er een transitieperiode?

De wet DBA gaat in per 1 mei 2016. De VAR komt dan te vervallen en het gebruik van modelovereenkomsten wordt de nieuwe standaard. Om opdrachtgevers en zzp’ers te laten wennen aan de nieuwe situatie, is er een transitieperiode ingesteld tot 1 mei 2017. Dit houdt in dat controles niet eerder plaats vinden dan 1 mei 2017, maar let op: controles kunnen wel teruggaan tot 1 mei 2016. Het is daarom belangrijk dat u alles voor 1 mei 2016 al wel op orde heeft.

Ben ik verplicht om een modelovereenkomst te gebruiken?

Nee. Niemand is – net als bij de VAR –verplicht om modelovereenkomsten te gebruiken. In gevallen waarover geen enkele twijfel kan ontstaan over het feit dat er geen sprake is van een arbeidsrelatie tussen een opdrachtgever en een opdrachtnemer is het niet nodig.

Waarom loop ik toch risico als ik gebruik maak van een modelovereenkomst?

Modelovereenkomsten wekken de indruk dat u als opdrachtgever vooraf de zekerheid heeft dat er geen sprake is van een dienstbetrekking. Dit is echter niet het geval.

Of u nu gebruik maakt van een voorbeeldovereenkomst of van een zelf opgestelde modelovereenkomst, er zijn altijd een aantal verplichte artikelen die opgenomen moeten worden in de modelovereenkomst. Daar komt nog bovenop dat u alle afspraken die u maakt met zzp’ers tot in detail zal moeten beschrijven.

De eisen waaraan een modelovereenkomst moet voldoen en de mate van gedetailleerdheid maken het in de praktijk onmogelijk om een modelovereenkomst na te leven. En aangezien de Belastingdienst achteraf de feitelijke situatie komt beoordelen, blijft er een groot risico bestaan.

Lees hier meer over de problematiek rondom modelovereenkomsten.

Loop ik risico als ik zzp’ers inhuur via een bemiddelingsbureau?

Ja. Ook wanneer u uw zzp’ers inhuurt via een bemiddelingsbureau blijft u als opdrachtgever risico lopen. Het risico op naheffing en boetes ligt in eerste instantie wel bij het bemiddelingsbureau, maar in de praktijk blijken zij niet in staat om financiële risico’s van dit formaat te dragen. Vanwege de wet Ketenaansprakelijkheid heeft de Belastingdienst het recht om niet betaalde belastingen bij ieder lid van de keten te verhalen, mocht de eindverantwoordelijke deze lasten niet kunnen dragen. Dit houdt in dat – wanneer er bij een controle blijkt dat er niet conform de modelovereenkomst is gewerkt – de naheffing en de boetes alsnog op u verhaald kunnen worden, als het bemiddelingsbureau niet over de financiële draagkracht beschikt.

Wat zijn de gevolgen van de wet DBA voor mij als opdrachtgever?

De komst van de wet DBA zorgt ervoor dat de inhuur van zelfstandigen gepaard gaat met grote risico’s. Vanaf mei 2016 zijn opdrachtgevers verantwoordelijk om aan te tonen dat er géén sprake is van een arbeidsrelatie. Wanneer blijkt dat er niet conform de modelovereenkomst is gewerkt en er sprake is van schijnzelfstandigheid, loopt u het risico dat alle voordelen van de flexibele inhuur teniet worden gedaan of dat u zelfs aanvullende sancties krijgt opgelegd. De Belastingdienst controleert achteraf of u zich wel aan de gemaakte afspraken hebt gehouden en kan dat zelfs doen met een terugwerkende kracht tot wel 5 jaar. Dit vraagt dus om continue monitoring en het vastleggen van bewijsmateriaal om aan te tonen dat er sprake is van inhuur in plaats van een dienstbetrekking. Als wordt aangetoond dat er sprake is van een dienstverband kan de zzp’er, of diens vertegenwoordiger, dit ook claimen met alle gevolgen van dien.

Lopen zzp’ers ook risico’s?

Ja. Zzp’ers zijn samen met hun opdrachtgevers verantwoordelijk om aan te tonen dat er géén sprake is van een arbeidsrelatie. Wanneer er bij controle blijkt dat er sprake is van schijnzelfstandigheid, lopen zzp’ers het risico dat alle voordelen van het zelfstandig werken (bijvoorbeeld de zelfstandigenaftrek en MKB winstvrijstelling) teniet worden gedaan en ook kunnen hier nog verdere sancties opgelegd worden.